frankherbert
11-06-2005, 17:14
Noorse mannen staren geen vrouwen na. Maar Noorse moslima’s beweren dat ze zonder hoofddoek niet veilig over straat kunnen. Een Pakistaanse studente over haar ervaringen. In islamitische culturen is de gezichtssluier – en trouwens elk ander vrouwelijk kledingstuk – bedoeld om de schoonheid van de draagster te verbergen. Moslims nemen aan dat de sluier een vrouw kan beschermen tegen onplezierige mannelijke avances in het openbare leven. Zonder hoofddoek zou ze worden gezien als lustobject. Maar de ervaringen van miljoenen moslima’s laten zien dat de hijaab geen enkele bescherming biedt. Wel heeft het dragen ervan allerlei ingrijpende gevolgen voor het sociale leven van vrouwen. Ik wil dit laten zien aan de hand van Pakistan en Noorwegen. Van sjaal tot burqa Pakistan is een overwegend moslimland en de islam is er de staatsgodsdienst. Volgens de wet zijn vrouwen echter niet verplicht om gesluierd over straat te gaan. Om die reden zie je sommige vrouwen met en andere zonder hoofddoek. Degenen die dat wel doen, baseren zich op de cultuur. In Pakistan worden verschillende hoofdbedekkingen gedragen: * de dopatta, een sjaal die tot over de schouders hangt en/of over de schouders en/of het hoofd wordt gebonden, maar nooit zo strak als je vaak in het Westen ziet – denk maar aan Benazir Bhutto, de voormalige premier (zie foto); * de burqa, de Talibanstijl die een vrouw van top tot teen omhult, met louter een klein gaasruitje om doorheen te kijken (de burqa raakt uit de mode, maar komt nog steeds voor); * de chadar (chador, red.), een lange lap stof die een vrouw eveneens van top tot teen bedekt, maar wel haar gezicht vrijlaat – hoewel sommige vrouwen de onderste helft van hun gezicht erachter laten verdwijnen; * de hoofddoek, in zwang gekomen onder invloed van de internationale politieke islam, die je in het Westen veel ziet, maar ook steeds meer in Pakistan. ‘Lijfwacht’ en eermoord Iedere bezoeker kan met eigen ogen zien dat het dragen van de hijaab vrouwen totaal niet beschermt tegen vervelende mannen. Met of zonder sluier worden vrouwen in Pakistan nagestaard, achterna gezeten en lastig gevallen, of ze nu in een busstation zijn of in een winkelcentrum. Die intimidatie noemen ze in Pakistan ‘Eva-plagen’. Ondanks regionale verschillen speelt dit overal in het land. In de conservatieve noordwestelijke streek is het nastaren en volgen veel erger dan in Islamabad of Lahore. Hebben ze een goed humeur, dan maken vrouwen daar grapjes over in de trant van: ‘Ik heb een gratis lijfwacht’. Maar het is niet grappig. Het is zeer bedreigend. Want als hun vader of broer erachter komt, wordt hun recht op bewegingsvrijheid buitenshuis vrijwel zeker ingeperkt. In het uiterste geval kunnen ze het slachtoffer van eermoord worden. Nieuwsgierige mannen Zelf kom ik uit het conservatieve noordwesten. Daar droeg ik een burqa, maar in Peshawar, de hoofdstad van de streek, trok ik een chador aan, net als de meeste andere vrouwen. En als ik in Islamabad of Lahore moest zijn, sloeg ik een dopatta-sjaal om me heen. Maar ongeacht hoe ik eruitzag en waar ik naartoe reisde, het ‘Eva-plagen’ achtervolgde me. Het is me opgevallen dat de ervaringen van hijaab-draagsters in het Westen compleet anders zijn dan in Pakistan. Westerse moslima’s beweren dat de hoofddoek hun bewegingsvrijheid geeft, controle over hun lichaam en bescherming tegen ongewenste mannelijke blikken. Op vele internetsites kun je dit lezen, tik het woord ‘hijaab’ maar in in Google. Goed, dat zal wel, maar in Pakistan is het wel even anders. Ik ken Pakistaanse mannen die zo eerlijk waren om toe te geven dat een sluier hun nieuwsgierigheid prikkelt: ze kunnen het niet laten om te ontdekken of er een mooie vrouw onder zit. Dus ze staren en staren maar. Waarschijnlijk zouden ze al die moeite niet doen als een vrouw blootshoofd over straat liep. Ben ik zo lelijk? Toen ik naar Noorwegen verhuisde, in 2002, was mijn eerste cultuurschok dat niet alle mannen voortdurend naar vrouwen staarden. Ik had zoveel starende blikken moeten verduren dat ik was gaan denken dat dit gedrag universeel en onvermijdelijk was. In het begin raakte ik in de war van de Noorse mannen. Ik dacht: ‘Ben ik zo lelijk dat ze niet naar me kijken?’ Maar ik kwam er snel achter dat dat was omdat de Noorse mannen dat gewoon niet deden. Het was een fascinerende ontdekking dat ‘Eva-plagen’ geen universeel verschijnsel was. Nog steeds beschouw ik dit als een belangrijk moment in mijn leven. Vervolgens ontdekte ik dat sommige Noorse moslims wel erg veel waarde hechten aan de hijaab. Ik vroeg me af waarom, gegeven het feit dat vrouwen in dit land niet lastig worden gevallen in het openbaar. Waartegen of tegen wie wilden deze moslima’s zich dan beschermen? Demonstratie in Oslo voor het recht op de sluier In het belang van de ouders Ik heb mijn hoofd afgepijnigd om het antwoord op deze vraag te vinden. Tot dusverre heb ik slechts één reden kunnen bedenken. In Noorwegen is de hijaab een effectief middel om mannen af te schrikken die een vriendin zoeken. Het valt me op dat de Noren een gehoofddoekte vrouw niet snel zullen benaderen, zeker niet omdat er zoveel ongesluierde vrouwen in dit land wonen. Als een Noor een hoofddoek ziet, denkt hij meteen dat de vrouw die hem draagt te conservatief, te religieus en bovenal te anders is om vriendschap mee te sluiten. Dit is volgens mij in het belang van islamitische immigrantenouders die hun dochters willen uithuwelijken aan een man uit het land van herkomst. En het dient ook het verbreiden van de sharia, want volgens de islamitische wet mag een vrouw niet met een niet-moslim trouwen. Dus hoe minder contact met Noren, hoe beter. Tienermeisjes onder druk In het debat over de hijaab is mijn positie tegenover volwassen vrouwen die dat ding vrijwillig dragen tamelijk onverschillig. Laten we hun keus maar accepteren, er zit waarschijnlijk niks anders op. Maar ik maak me grote zorgen over kinderen en tienermeisjes die van hun ouders een hoofddoek moeten dragen. Na de Noorse moslimgemeenschap een tijd te hebben geobserveerd, is het me opgevallen dat die meisjes onder enorme sociale druk staan. Ze worden in een cultuurconflict gemanoeuvreerd, tussen de opgelegde waarden van hun ouders aan de ene kant en de (soms hoofddoekvijandige) waarden van de Noorse samenleving aan de andere kant. Niemand weet hoeveel meisjes zo onder spanning staan, maar ik vind dat dit zeker onderzocht moet worden. Klassefoto zonder hoofddoek Ik ken een meisje met Pakistaanse immigrantenouders die van haar ouders een hijaab moest dragen, maar wilde niet met dat ding op school verschijnen. Ze kregen ruzie. De ouders hielden vol en het meisje moest doen wat ze zeiden. Toch wilde ze niet gehoofddoekt op school rondlopen. Ze ging dus van huis met hoofddoek en stopte hem in haar tas zodra ze in de bus zat. Op de terugweg deed ze hem weer om. Ik vind dat een slimme oplossing. Zo ken ik nog een meisje dat van haar vader een hoofddoek om moest op school. Dat deed ze, maar toen er klassefoto’s werden genomen op het schoolfeest, deed ze haar hoofddoek af. Ze liet de foto’s thuis zien. De vader werd boos en er kwam vreselijke ruzie;, het meisje verdedigde zichzelf en de vader eiste excuses. Geen straf in de Koran Alleen al deze voorbeelden, maar zo zijn er veel meer, tonen aan dat hoofddoeken soms onder ouderlijke dwang worden gedragen. Die ouders ontzeggen hun dochter een vrije keus, terwijl dit het recht is van elke moslima. Per slot van rekening lopen miljoenen moslimse vrouwen overal ter wereld zonder sluier op straat. Verder geloof ik niet dat de Koran een sluiergebod kent. Want nergens staat een straf voor vrouwen die geen hoofddoek dragen. Als Allah dat had gewild, had hij hiervoor ook wel een straf doorgegeven aan de profeet, net als bij overspel en alcohol. Gezien vanuit de Koran kan de hijaab dan ook nooit een onlosmakelijk onderdeel zijn van de islamitische identiteit. Om die reden geef ik de Franse regering gelijk met hun hoofddoekjesverbod voor schoolmeisjes, die immers nog onder de invloed van hun ouders staan en niet vrijelijk kunnen kiezen. Starheid De starheid van de Noorse moslims over de sluier verbaast me, zeker vergeleken met de flexibele opvatting van de toch tamelijk starre Pakistaanse mannen. In mijn geboortestreek geven vaders hun dochter toestemming om ongesluierd te reizen als ze gaan wonen in een streek waar de sluier geen gebruik is. Ik ben lang niet de enige die haar burqa of chador overboord gooide toen ze naar Lahore of Islamabad moest, of die zich Westers ging kleden toen ze naar een Westers land verhuisde. Mijn vader wist hiervan en keurde het goed – en hetzelfde geldt voor veel andere Pakistaanse vaders. Op zich is het opmerkelijk dat mannen uit zo’n rigide cultuur beseffen dat de hijaab niet de lotsbestemming van hun dochter is. Vergelijk dit eens met de onbuigzame houding van de immigrantenouders in Noorwegen, toch een van de beste, gelijkwaardigste landen voor vrouwen. Kortom, de sluier is noch universeel, noch een bescherming tegen onwelkome mannenblikken, noch een onderdeel van de moslimse identiteit. Op zijn best is het een keus. Iedereen die de mensenrechten hoog in het vaandel heeft, zou degenen die de hijaab verplicht willen stellen, moeten veroordelen. En die starre lieden zouden, net als in Frankrijk, moeten worden tegengehouden door de overheid. Bron: Het Vrije Volk (http://www.hetvrijevolk.com/?pagina=245)