LZN
09-06-2004, 18:04
Saoedische vrouwen zijn onderdrukking zat Gepubliceerd op woensdag 09 juni 2004, Planet Internet De haat tegen westerlingen lijkt ook in Saoedi-Arabië een vlucht te nemen. Maar de stemmen van hervormers klinken evengoed steeds luider. Ook die van vrouwen. BEIROET - De reeks aanslagen op westerlingen overheerst al weken het nieuws in Saoedi-Arabië. Afgelopen zondag kwam bij een bomaanslag in Riadh een BBC-cameraman om het leven en een verslaggever raakte ernstig gewond. Dinsdagavond werd een Amerikaanse zakenman doodgeschoten. Veel buitenlanders maken zich ernstige zorgen, helemaal nu de koninklijke familie openlijk heeft toegegeven dat er 'te weinig' gebeurt. De aanslagen zijn het bewijs dat de westerse leefstijl een gevoelig punt blijft in het koninkrijk. De positie van de vrouw is helemaal triest; als vrouw ben je in Saoedi-Arabië anno 2004 overgeleverd aan de gratie van de man. Vrouwen van de wereld Het is zo maar een vrijdag middag in de Libanese hoofdstad Beiroet. De zomer staat voor de deur en het kwik is opgelopen tot ver achter in de twintig graden. In één van de hippe tenten in de gerenoveerde binnenstad zitten drie vrouwen achter een houten schaal sushi. Een grote kan tapbier gaat rond en het gesprek is geladen. Aan het Arabische accent te horen komt het drietal niet uit Libanon maar uit Saoedi-Arabië. Toch dragen de dames niet de in het vaderland verplichte lange zwarte jas - de abaya - maar zijn ze allen erg trendy en zelfs sexy gekleed. Deze vrouwen behoren tot een nieuwe stroming hoger opgeleiden die het koninkrijk massaal ontvluchten. Ze zijn vooral gefrustreerd over de vele beperkingen die een vrouw dagelijks moet ondergaan. Hoog opgeleid of niet, als vrouw is het verboden om te werken. Dit is tegen de religieuze wetgeving, die nog veel strenger is dan in het conservatieve Iran. “Soms vraag ik me wel eens af hoe lang de westerse wereld nog blijft toekijken,” benadrukt de in een strakke roze jurk geklede Ramda. “Dertien jaar geleden zou het allemaal in ons voordeel veranderen,” voegt de 31-jarige advocate strijdlustig toe. Mislukte revolutie Op een novemberavond in 1990 daagden 50 vrouwen - allen academici - de koninklijke familie en geestelijken van Saoedi-Arabië uit. Met toeterende auto’s reden zij door Jeddah richting één van de paleizen. Om de gemoederen te sussen werden diverse hervormingen toegezegd, maar sindsdien is er nagenoeg niets veranderd. “Wij mogen zelfs geen auto rijden,” zucht rechtenstudente Heba terwijl ze nog een slok bier neemt. De mutawaeen, de machtige religieuze politie in het koninkrijk, houdt elke hervorming uit angst voor ‘westerse verloedering’ van de heilige plaatsen Mekka en Medina tegen. Heba ergert zich vooral aan de voorkeursbehandeling die de oliestaat geniet: “Zo lang je het vriendje van de Verenigde Staten bent kun je met alles weg komen.” Hervormende imam De situatie in de afgelopen maanden wordt met de dag slechter. Bijna elke dag is er wel een schietpartij, met als resultaat dat de kloof tussen conservatieve en gematigde moslims steeds groter wordt. Deze laatste groep is tegen het stelsel van strenge regels en vreest zelfs een verdere opmars van het extremisme. Eén van de meest vooruitstrevende personen van deze stroming op dit moment is oud-imam Mansour al-Noqaydan Al-Noqaydan reist al maanden door de regio en vraagt aandacht voor de rechten van de vrouw en de relatie met het westen. “In de Koran staat nergens dat vrouwen geen advocaat of rechter mogen zijn,” legt hij na afloop van een lezing op de Amerikaanse universiteit in Beiroet uit. Zeker driehonderd vrouwen uit diverse Arabische landen geven hem een staande ovatie voor zijn innovatieve speech. “De vrouw is gelijk aan de man,” glimlacht de oud-imam. Precies de woorden die hij moet zeggen om zich geliefd te maken. De ban op autorijden is volgens hem ‘helemaal te belachelijk voor woorden’. Het gebrek aan discussie binnen de islam is volgens Al-Noqaydan 'het grootste gevaar’ van deze tijd. Het lijkt er op dat de koninklijke familie de kritiek van hervormers zoals al-Noqaydan nu wel serieus moet nemen. De situatie is ook op het economische vlak schrijnend; meer dan 55 procent van de afgestudeerden in Saoedi-Arabië is vrouw en dat terwijl 30 procent van de arbeidsplaatsen wordt vervuld door buitenlanders. Het jaarinkomen van een familie daalde in twintig jaar tijd dramatisch van € 22.000 in de jaren ‘80 naar € 7.000,- in 2003. De recente golf aanslagen heeft de ogen van de koninklijke familie wagenwijd geopend; veel vrouwen zijn het sombere leven tussen de streng conservatieven beu en verruilen het land voor modernere Arabische staten zoals Libanon of Jordanië. “Wij zijn te hoog opgeleid om de rest van ons leven thuis te zitten en schoon te maken,” roept de 25-jarige Fatima boos. De conservatieven zijn volgens rechtenstudente Heba ‘ernstig geestesziek’ en alleen rustig te houden als een vrouw als schaduw door het leven gaat. Heba: “Zij haten vrouwen en wij hebben daar genoeg van.” Het is van de gezichten af te lezen dat de verwachting 'dat er ooit iets zal veranderen' erg laag is: “Het enige waar wij goed voor zijn, is onze man verzorgen en dat moet afgelopen zijn.” Arthur Blok Arthur Blok is freelance journalist en woonde en werkte de afgelopen jaren in Beiroet. Sinds kort is hij terug in Nederland. Voor Planet bericht hij over het Midden-Oosten..