Scottie
06-03-2004, 18:20
Nou, dat zegt Balkenende. En hij heeft gelijk. Nederlanders vonden zichzelf maar niets en hielden uitverkoop van onze waarden en normen. Onder de toenemende druk van vreemde culturen, om al die vreemde rituelen maar even onder een hoedje te vegen, zijn we bewuster aan het worden. Ons cultuurbesef neemt toe en dat is goed. Goed als buffer tegen zich opdringende vreemde en onwelkome verschijnselen. Het is een lang stuk. Balkenende kiest zijn woorden zorgvuldig en ja, over onze cultuur, rijk en oud, kun je nu eenmaal niet kort zijn. Scottie. Balkenende mist de trots op onze cultuur 'Lomp gedrag, dat is wel het meest ergerlijk' 'Als opvoeders falen mag de staat ingrijpen' Door Paul Koopman Het gebrek aan waarden en normen is de belangrijkste ergernis van zeven op de tien Nederlanders, bleek onlangs uit een onderzoek. Premier Jan Peter Balkenende put daar de hoop uit dat het door hemzelf aangezwengelde debat over het herstel van 'grote en kleine deugden' nu écht van de grond komt. Den Haag - Er werd aanvankelijk wat lacherig over gedaan, erkent de premier. VVD-leider Zalm schamperde twee jaar geleden over de 'tegeltjeswijsheden' die in het regeerakkoord van het eerste kabinet-Balkenende waren opgenomen. Maar sinds gisteren ligt er toch echt een kabinetsstandpunt over waarden en normen. Christen-democraten, liberalen én de libertijnen van D66 hebben het thema inmiddels omarmd, stelt de eerste minister vergenoegd vast. Balkenende: ,,Dat is ook geen wonder. Dit onderwerp houdt nu eenmaal enorm veel mensen in het land bezig. De hufterigheid, het normoverschrijdend gedrag. Lange tijd werd elke discussie om zeep geholpen met de redenering dat waarden en normen alleen een zaak zijn van het individueel geweten en dat de overheid geen zedenmeester moet spelen. Maar de acceptatie van hinderlijk gedrag is zozeer teruggelopen dat eigenlijk alle politieke partijen hier inmiddels een rol voor de overheid zien.'' Waar ergert u zich eigenlijk het meest aan? ,,Het meest ergerlijk vind ik lomp gedrag. Of het nu snijden in het verkeer is, voordringen in de winkel of in de trein pontificaal met je voeten op de bank blijven zitten als iemand wil gaan zitten. Bovendien ben je als ouder natuurlijk extra geraakt als iets je eigen kind treft, zoals het moedwillig vernielen van een speeltoestel in het parkje voor je huis.'' Gaat de kabinetsnotitie over normen en waarden daar allemaal een eind aan maken? ,,Zo eenvoudig is dat natuurlijk niet. Wat wij hier wel aangeven is dat we op een heleboel fronten tegelijk willen bevorderen dat burgers meer oog krijgen voor elkaars belangen. Allereerst door een nadrukkelijk appèl op henzelf te doen. Maar ook de overheid heeft hier een taak. Wij moeten er simpelweg voor zorgen dat regels worden nageleefd. In het verleden heeft de overheid hier wel steken laten vallen.'' U bedoelt? ,,Het is niet anders dan met ouders in een gezin: je moet duidelijke regels durven stellen én zelf het goede voorbeeld geven. In de meeste gezinnen is men er al lang achter dat een opvoeding van 'vrijheid blijheid' niet werkt. Maar de overheid is veel te lang doorgegaan met zaken gedogen die niet door de beugel kunnen. Het van overheidswege testen van XTC-pillen op houseparty's vind ik een frappant voorbeeld. Het is volstrekt verwarrend.'' Geeft u wel het goede voorbeeld door zo rigoureus te bezuinigen op allerlei activiteiten die juist de burgerzin ondersteunen, zoals subsidies voor sportclubs en maatschappelijk werk? ,,Ik doe niets af aan het feit dat wij lastige maatregelen moeten nemen om de overheidsuitgaven op orde te brengen. Maar je kunt niet zeggen: omdat het economisch tegen zit laten we dit onderwerp even met rust. Bij alle bezuinigingen hebben we bovendien onderwijs en veiligheid wel degelijk ontzien. Sterker: het bevorderen van de veiligheid op straat heeft heel veel met waarden en normen te maken. Burgers willen terecht de openbare ruimte terug claimen en de overheid moet hen daarbij helpen. Onder meer door veelplegers aan te pakken. Via de identificatieplicht, het toezicht en preventief fouilleren zijn daar ook meer mogelijkheden voor. De overheid zal veel assertiever gaan optreden. Kijk maar naar Gerd Leers, de burgemeester van Maastricht, en zijn beleid aangaande de woonwagenkampen. Dat verdient navolging.'' Veel mensen denken dat het waarden- en normendebat henzelf niet aangaat. ,,Ik ben niet zo somber. De discussie over de vraag of wij nog wel op een goede manier met elkaar omgaan is in allerlei verbanden opgelaaid. In sportclubs, op scholen. . . Er wordt door steeds meer mensen erkend dat er iets moet gebeuren aan de gezagsverhouding tussen burgers en politie, ouders en kinderen, leerkrachten en leerlingen. Mensen spreken elkaar gelukkig tegenwoordig meer aan op hinderlijk gedrag.'' U óók? ,,Nou, laatst waren er een paar allochtone jongeren die mij op straat begonnen uit te schelden. Ik had natuurlijk snel kunnen doorlopen, maar ik ben erop af gestapt. En dat werd nog een heel interessant gesprek. Maar ik realiseer me ook wel dat het in bedreigende situaties soms niet eenvoudig is. Overigens gaan we er wel voor zorgen dat iemand die een klap uitdeelt nadat hij is terechtgewezen in alle gevallen wordt vervolgd en berecht. Tegen ander asociaal gedrag worden bestuurlijke boetes ingezet.'' Organisaties van migranten vrezen dat allochtonen de zwartepiet toegespeeld krijgen voor het normverval in Nederland. In uw notitie wordt daarentegen met veel waardering gesproken over de 'veelkleurigheid en rijkdom' die zij hebben meegebracht, waarvan de 'schoonheid en noodzakelijkheid door veel mensen wordt gewaardeerd'. Is het multiculturele ideaal terug van weggeweest? ,,Die indruk kan ik echt niet plaatsen. Wij maken heel duidelijk dat je, om hier te kunnen leven, een aantal basiswaarden met elkaar moet delen. En die worden ook duidelijk op een rij gezet. We zijn daarbij verder gegaan dan het gemakshalve opsommen van zaken uit de grondwet of internationale verdragen. Dan denk ik aan de zogenaamde 'kleine deugden': respect, verdraagzaamheid, gelijkwaardigheid, integriteit en verantwoordelijkheidszin. Nieuwkomers moeten zich aanpassen, maar Nederlanders moeten overigens óók het goede voorbeeld geven. Wij zijn vaak te weinig trots op ons eigen land en onze cultuur.'' Blijft deze notitie toch niet steken in vrijblijvendheid? ,,Absoluut niet. Ik durf zelfs te beweren dat we een taboe doorbreken. Een aantal jaren geleden was het zelfs ondenkbaar dat de politiek het belang van het gezin onderstreepte. En nu claimt de overheid een rol bij de opvoeding. Als het daar misgaat, mag de staat ingrijpen, bijvoorbeeld via verplichte opvoedingsondersteuning. Inmiddels wordt onderkend dat opvoeding bepalend is voor de toekomst van de samenleving. Dat vind ik enorm veel winst!''